 Son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi enerji kaynaklarının azalması, küresel ısınma gibi global problemler sebebi ile ülkemizde de yapı sektöründe izolasyon malzemeleri kullanımı önem arz etmeye başlamıştır. Ne yazık ki ülkemizde izolasyon malzemelerinin seçim kriterleri Avrupa ülkelerinden büyük farklılık göstermektedir. Ülkemizde tercih önceliği ucuz ve orta kaliteli ürünlere kayarken, Avrupa ve Amerika’da trend çok daha farklı olmaktadır. Malzemelerde tercih edilebilirlik önceliği yangın Dayanımı, Yangına tepkisi ve ısıl iletkenlik değeri ile doğru orantılıdır. Bu bağlamda bizim tüketicimizin de bilinçlendirilerek ödediği paranın karşılığında uzun yıllar kullanım garantisi ile birlikte can güvenliğinin de sağlanmasıdır.
Müşterimize en iyi ve en kaliteli ürünü sunmanın yanı sıra bilinçlendirmek amacı ile internet sitemizde bu bilgilere yer verilmiştir. Bu sayfamızda yanmazlık sınıfı, ne olduğu, test metodu hakkında kısa ve faydalı bilgiler bulacaksınız.
Fire Resistance (Yangın Dayanamı) :
Yapı malzemesinin mekanik stabilitesinin, alev yayılım ve ısı izolasyonun yangın süresince verdiği davranıştır. Alevlenmenin başlangıcından malzeme özelliklerinin tatmin edici olmayan seviyeye inişine kadar geçen süredir.
 Reaction to fire(Yangına tepki ) : Yapı malzemesinin yangına katılım derecesidir. Diğer bir deyişle malzemenin alev alma ve aleve üretmeye katkısının ölçülmesidir.
Non-combustibility : Malzemenin yüksek sıcaklıkta alev almadan sahip olduğu yanma ürünleri
Ignitibility : Alev alabilirlik
Flame spread : Yapı malzemesi üzerinde alev yayılımı
Heat Release : Yapı malzemesinin yangın durumunda etrafa yaydığı ısı enerjisi miktarı
Smoke density : Yapı malzemesinin yangına katılımı neticesinde ortaya çıkan duman(gaz) yoğunluğu
YANMAZLIK SINIFI NEDİR ?
Belirli şartlar altında bir yapı malzemesi yangına maruz kaldığında parçalanmak sureti ile yangına karşı gösterdiği davranış, o malzemenin aynı zamanda yangına karşı tepkisini de belirlemektedir. Yapı malzemesinin yangına karşı göstermiş olduğu tepkiye göre yanmazlık sınıfı tespit edilmektedir.
Poliüretanlar, tüm organik materyallerin sahip olduğu karakteristik gereği yanıcıdırlar. Uygulamada emniyetli kullanım için hammaddenin içerisine “flame retardant” olarak bilinen yanmazlık sınıfını yükseltici yanmayı geciktirici katkı maddeleri “additives” kullanılması gerekmektedir.
Bu katkı maddeleri az miktarda da kullanılsa maliyeti arttırıcı etkileri kaçınılmazdır. Bazı üretici firmalar nihai ürünün “B2 Yanmazlık sınıfını” (DIN 4102 PART I / EN IS0 11925-2’ ye göre) sağlayabileceği miktarlarda kullanmaktan kaçınmaktadırlar. Dolayısıyla uygun formülasyonun sağlanmaması sebebi ile nihai ürün “B3 yanmazlık sınıfına” yani kolay alevlenebilen malzeme özelliğine sahip olmaktadır. Ürün özellikleri akredite olmuş laboratuvarlarda test edilerek belgelenmelidir.
Yanmazlık sınıfı akredite laboratuvarlarının yapacağı testler sonucunda A1,A2, B1,B2,B3 ve C olarak tespit edilebilir. A1 ve A2 yanmazlık sınıfları taşyünü,mineral yünler ve cam yünleri için geçerli olan sınıflardır. B sınıfları ise poliüretan plakalar için uygun sınıftır.
Yanmazlık sınıfında A kategorisi “Alev Almaz” olarak değerlendirilmektedir. Alev almaz malzemeler ateş kaynağı uzaklaştırılmasa dahi hiçbir şekilde alevi üzerinde yürütmemektedir. B2 sınıfı malzeme “ateşe dayanıklı” olarak değerlendirilir. Alev kaynağı uzaklaştırıldığında malzeme kendiliğinden söner.
Kaliteli bir malzemeden üretilmiş olan poliüretan köpük B2 yanmazlık sınıfına dahil olmalıdır. Kullanılan malzeme ile birlikte (sistem olarak) sandviç panel B1 yanmazlık sınıfında olacaktır. B2 yanmazlık sınıfındaki köpükler yanmazlık sınıfları gereği yanma ürünü olarak ortama standartların üzerinde toksik (zehirli) gaz vermeyeceklerdir.
NuhPanel poliüretanı (köpük) B2 yanmazlık sınıfına dahil olup, bu özellikleri
"Warrington Fire Research" tarafından belgelendirilmiştir.
HER SERTİFİKA AYNI MIDIR ?
Yanmazlık sertifikaları yapıldığı norma ve ülkeye (ulusal ve uluslararası düzenlemeler yönetmelikler) göre farklılık göstermektedir. Örneğin İngiliz firmaları sigorta birliklerinin oluşturduğu bir oluşumun yayınladığı standardı önemsemekte ve baz alabilmektedir. Buna en iyi örnek bir grup özel ticari firmanın oluşturduğu LPCB adı verilen bir sertifikadır. Avrupa birliği ülkeleri EN yada DIN normlarını baz almaktadır. (İtalyan firmaları UNI standartlarını da kullanabilmektedir) Bununla birlikte yangına tepki sınıflarının belirlenmesinde Euroclass Sınıflandırılması kullanılmaktadır.
(A1-A2 ; B1-B2-B3 )
En yaygın olarak uygulanan test DIN 4102 Part-I’dir Uluslararası akredite olmuş kuruluşlar DIN veya EN normlarına göre test yapmaktadır. DIN 4102 Part I’in muadili standart EN IS0 11925-2’dir.
Uluslararası normların dışında yanmazlık sınıflarını tanımlamak amacı ile kullanılan LPCB adlı bir sertifika Association of British Insurers (İngiliz Sigortacılar Birliği) tarafından oluşturulmuş LPCB(Kayıpları Önleme Sertifkasyon Kurumu)’in hazırladığı bir sistemdir. Bu sistemde testler LPS 1181 nolu standarda göre yapılmaktadır. Bu standarttaki test yapım şekli EN 13823 [43]-[44]’e göre yapılan Single Burning Item Test (Tek Alev Başlığı ile Test) ile örtüşmektedir.
Aşağıda LPS 1181 testine göre değerlendirip onaylanan poliüretan köpüklerin ve uluslararası sistemde B2 sınıfındaki köpüklerin ateş karşısında verdiği tepki görülmektedir.
Fotoğraf : Kingspan LPCB
NUHPANEL PUR YANMAZLIK TESTLERİ:
Direkt Ateş (500 C derece üzeri) Karşısında Polyester Poliüretan Davranışı :
Fotoğraf : NuhPanel laboratuvar kayıtları
B2 Poliüretan Ateş Kaynağı Çekildiğinde Alev Söner, Siyah Kabuk kalır
Koruyucu niteliğe sahip kabuk kaldırıldığında altından beyaz ve etkilenmemiş PUR çıkar
Yüzeysel alev karşısında polyester poliüretanda siyah kabuk dışında bir bozulma gözlenmemiştir.
Yapılan yanmazlık testi ile birlikte ürünlerin yangın esnasında çıkardıkları gaz oranları ve toksikliğinin de tespiti önem arz etmektedir. B2 yanmazlık sınıfına sahip ürünler yangın esnasında standartlara uygun oranda yanma ürününü (gaz) ortama verirler. (CO / HCN /HCL COCl2 / Nitrojen oksit)
Nuhpanel PUR Toksik Gaz Analizi
Warrington Fire Research tarafından test edilmiştir.
CO : Zehirleme semptomları oluşmaz. (100 ppm). 200 ppm oranında maruz kalındığında başağrısına sebep olur.
HCN : Maruz kaldıktan kısa bir süre şiddetli başağrısına sebep olur. (18-36 ppm oranında)
HCl : 35 ppm oranında maruz kalındığında boğazda tahribat, 50-100 ppm oranı zehirlenme eşiğidir.
COCl2 : 25 ppm oranına ulaştıktan 30-60 dk maruz kalmak çok risklidir.
NOX : 10-20 ppm oranında maruz kalındığında gözlerde ve solunum yollarında iritasyona sebebiyet verir.
ALDIĞIM NUMUNEYİ KENDİM TEST EDEBİLİR MİYİM ?
Aldığınız numuneyi kendinizde test edebilirsiniz. Basit bir yöntem ile A1/A2, B2/B3 olup olmadığını anlayabilirsiniz.
Elinizdeki numuneye çakmak yada farklı bir alev kaynağını 15 sn süre ile tutun. Daha sonra uzaklaştırın. Malzeme hala yanmaya devam ediyorsa elinizdeki malzemeyi B3 olarak nitelendirebilirsiniz. Eğer alev kaynağını uzaklaştırdıktan sonra malzeme yanmaya devam etmiyorsa, elinizdeki ürün B2 yanmazlık sınıfındadır.
TEST METODU
DIN 4102 Part I ya da muadili olan EN ISO 11925-2’ ye göre yapılmaktadır.
Test metodu : Yapı malzemelerinin yangına tepkisine göre yanmazlık sınıflamasını belirlemektir. Yapı malzemeleri direk olarak aleve maruz kaldığındaki alevlenebilirliği ölçülmektedir.
Ana uygulama alanı : Yapı malzemelerinin Alman Standardı DIN 4102’ye göre B2 olarak tanımlamak amacı ile kullanılır. Yapı malzemelerinin aleve maruz kaldığındaki alevlenebilirliğini ölçme esasına dayanır.
Numune test kabini içerisindeki alev kaynağının önündeki kısma yerleştirilir. Açık alev kaynağı numuneden takribi 1,5 cm uzakta olacak şekilde ayarlanır. 30 sn süre ile yapı malzemesi açık aleve maruz bırakılır. Bu süre sonunda etkilenen kısımın yüksekliği max. 12 cm olması beklenir. Daha fazla yükseklik olması durumunda malzemenin “B3 sınıfı” olarak değerlendirilir. (Bkz.Tablo I EN ISO 11925-2)
KAYNAK
Gazi Üniversitesi Müh.Mim. Fak. Der. Cilt 21 No :1 2006
Polyurethane Handbook Second Edition
SP Technical Research Institute Of Sweden
Association of British Insurers May 2003
|